Hai câu hỏi khác nhau
Vốn hóa thị trường chỉ định giá phần vốn cổ phần — cổ đông. Giá trị doanh nghiệp (EV) định giá toàn bộ doanh nghiệp: vốn cổ phần cộng nợ, trừ tiền mặt, vì bên mua lại toàn bộ công ty sẽ gánh cả khoản nợ nhưng cũng nhận được tiền mặt của nó. P/E ghép giá cổ phiếu với lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu, một con số chỉ thuộc về vốn cổ phần; EV/EBITDA ghép giá trị doanh nghiệp với EBITDA, một con số dành cho tất cả các bên cấp vốn, không chỉ cổ đông. Ghép một tử số toàn vốn với một mẫu số toàn vốn là điều giữ cho EV/EBITDA nhất quán giữa các công ty có mức nợ khác nhau.
P/E, minh họa cụ thể
Tỷ số P/E lấy giá cổ phiếu chia cho lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu. Một cổ phiếu có giá $150 với EPS $6 giao dịch ở P/E là 150 ÷ 6 = 25 — nhà đầu tư đang trả $25 cho mỗi $1 lợi nhuận hằng năm. Nghịch đảo của nó, tỷ suất lợi nhuận (earnings yield), là 6 ÷ 150 = 4%, đôi khi được so sánh với lợi suất trái phiếu như một thước đo định giá tương đối sơ bộ.
EV/EBITDA, minh họa cụ thể
Giá trị doanh nghiệp cộng vốn hóa thị trường và tổng nợ, rồi trừ tiền mặt: một công ty có vốn hóa thị trường $500 triệu, nợ $120 triệu và tiền mặt $40 triệu có EV là 500 + 120 − 40 = $580 triệu. So với EBITDA $72,5 triệu, hệ số EV/EBITDA là 580 ÷ 72,5 = 8,0x, nghĩa là doanh nghiệp được định giá bằng tám năm EBITDA hiện tại của nó. Tỷ suất EBITDA ngụ ý — nghịch đảo — là 72,5 ÷ 580 = 12,5%.
- Giá trị doanh nghiệp = vốn hóa thị trường + nợ − tiền mặt → $500M + $120M − $40M = $580M
- EV/EBITDA = EV ÷ EBITDA → $580M ÷ $72,5M = 8,0x
- P/E = giá cổ phiếu ÷ EPS → $150 ÷ $6 = 25
- Tỷ suất lợi nhuận = EPS ÷ giá cổ phiếu → $6 ÷ $150 = 4%
Vì sao EV/EBITDA được ưa chuộng hơn cho so sánh cơ cấu vốn
EV/EBITDA phổ biến trong mua bán & sáp nhập và khi so sánh các công ty thâm dụng vốn hoặc có đòn bẩy cao, vì nó trung lập với cơ cấu vốn: chi phí lãi vay không ảnh hưởng đến EBITDA, và nợ đã được tính trong giá trị doanh nghiệp. Nó cũng tránh được những khác biệt về lịch trình khấu hao và thuế suất vốn làm méo mó so sánh P/E, và vẫn có thể dùng được khi lợi nhuận ròng âm nhưng EBITDA dương — P/E không xác định được đối với các công ty thua lỗ.
Tuy nhiên, EBITDA là một thước đo phi GAAP — nó không được định nghĩa bởi các chuẩn mực kế toán, và Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) yêu cầu các công ty trình bày nó phải đối chiếu với con số GAAP gần nhất. Nhà phân tích nên xác nhận cách một công ty định nghĩa EBITDA và liệu các con số «EBITDA điều chỉnh» có loại trừ những chi phí thực sự mang tính lặp lại hay không, điều này sẽ làm hệ số trông đẹp hơn thực tế.
Mỗi hệ số sụp đổ ở đâu
Cả hai hệ số chỉ có ý nghĩa khi so với các công ty cùng ngành, lịch sử của chính công ty đó, và đặc điểm tăng trưởng cùng mức độ thâm dụng vốn của nó — mức điển hình của mỗi hệ số thay đổi dai dẳng theo ngành, nên so sánh giữa các ngành khác nhau nhìn chung sẽ gây hiểu lầm. EBITDA loại trừ hoàn toàn chi tiêu vốn, nên hai công ty có cùng EV/EBITDA có thể có dòng tiền tự do rất khác nhau nếu một công ty phải tái đầu tư mạnh để duy trì tài sản của mình. Trong khi đó, EPS báo cáo là một con số kế toán mà các khoản mục bất thường, mua lại cổ phiếu và các lựa chọn kế toán có thể làm méo mó trong một kỳ đơn lẻ.
Câu hỏi thường gặp
EV/EBITDA bằng 8 nghĩa là gì?
EV/EBITDA bằng 8,0x nghĩa là tổng giá trị doanh nghiệp — vốn cổ phần cộng nợ, trừ tiền mặt — bằng tám năm EBITDA hiện tại của nó. Giá trị doanh nghiệp $580 triệu so với EBITDA $72,5 triệu cho ra hệ số 8,0x, tương đương tỷ suất EBITDA 12,5%.
Tỷ số P/E bằng 25 nghĩa là gì?
P/E bằng 25 nghĩa là nhà đầu tư đang trả $25 cho mỗi $1 lợi nhuận hằng năm trên mỗi cổ phiếu — chẳng hạn giá cổ phiếu $150 so với EPS $6. Tỷ suất lợi nhuận tương đương là 4%.
Vì sao dùng EV/EBITDA thay vì P/E?
EV/EBITDA so sánh giá trị toàn bộ doanh nghiệp với lợi nhuận dành cho tất cả các bên cấp vốn, nên nó không bị ảnh hưởng bởi mức nợ một công ty đang gánh, chênh lệch thuế suất, hay chênh lệch chính sách khấu hao vốn làm méo mó so sánh P/E. Điều này đặc biệt hữu ích cho các công ty có đòn bẩy cao, thâm dụng vốn, hoặc đặt trụ sở quốc tế, và nó vẫn dùng được khi lợi nhuận ròng âm nhưng EBITDA dương.
Vì sao không thể tính P/E cho một công ty thua lỗ?
P/E chia giá cho lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu, và khi lợi nhuận bằng 0 hoặc âm, tỷ số này không xác định hoặc cho ra một số âm không có ý nghĩa định giá. Nhà phân tích thường chuyển sang dùng EV/EBITDA hoặc giá trên doanh thu (price-to-sales) cho các công ty thua lỗ.
EBITDA có phải một thước đo GAAP không?
Không. EBITDA là một thước đo tài chính phi GAAP không được định nghĩa bởi các chuẩn mực kế toán, và các công ty tính toán nó theo nhiều cách khác nhau. SEC yêu cầu các công ty trình bày các thước đo phi GAAP như EBITDA trong hồ sơ phải đối chiếu chúng với thước đo GAAP tương ứng gần nhất.
Tài liệu tham khảo
- U.S. Securities and Exchange Commission. Non-GAAP financial measures — compliance and disclosure interpretations. sec.gov.
- CFA Institute. Market-Based Valuation: Price and Enterprise Value Multiples — CFA Program Curriculum. cfainstitute.org.
- Damodaran A. Price Earnings Ratios and Enterprise Value Multiples. New York University Stern School of Business. pages.stern.nyu.edu/~adamodar.
- Graham B, Dodd D. Security Analysis. McGraw-Hill (multiple editions since 1934).